SP verovert Fryslan zonder kader in regio

Eén Statenlid, maar nu derde partij

SJIRK KUIJPER

Leeuwarden – De SP, die in de Friese Staten en gemeenteraden niet of nauwelijks is vertegenwoordigd, heeft in Fryslân een enorme verkiezingswinst geboekt. In bijna alle Friese gemeenten werd ze de derde partij, in Leeuwarden zelfs tweede. Alleen in Noord-Brabant, Limburg en Groningen is de SP nog sterker dan in Fryslân.

De winst van de SP in deze regio is extra opmerkelijk omdat de partij haar wortels heeft in het Zuiden, en op de hoogste 24 plaatsen slechts één noordelijke kandidaat had (de Groningse Rosita van Gijlswijk, op 21). Het Leeuwarder gemeenteraadslid Farshad Bashir stond gisteren alleen in de kieskringen Groningen, Leeuwarden, Assen als 25ste op de kandidatenlijst. Of hij daadwerkelijk lid wordt van de 26 zetels tellende Kamerfractie, is nog onzeker, omdat in de overige vijftien kieskringen andere namen op de posities 25 tot 29 stonden. Het is zelfs mogelijk dat ‘lijstduwer’ Huub Oosterhuis, de theoloog die in alle kieskringen op dertig stond, in de Tweede Kamer is gekozen.

Als de SP haar aanhang nog vier maanden weet warm te houden staat Fryslân een ware politieke aardverschuiving te wachten bij de provinciale verkiezingen begin maart. De socialisten hebben nu welgeteld één zetel in Provinciale Staten (het tweede SP-Statenlid scheidde zich in 2004 af), maar ze haalden gisteren liefst 17,2 procent van de Friese stemmen. De VVD, met nu nog zes Statenzetels en een gedeputeerde, blijft daarbij ver achter. De liberalen wisten krapaan een tiende van de Friese stemmen vast te houden (10,6 procent, tegen 14,6 procent landelijk). De achterstand van de VVD op de SP is daarmee in Fryslân veel groter dan in de rest van Nederland.

Koppositie

Het CDA heroverde in Fryslân nipt zijn koppositie op de PvdA. Niet door stemmen te winnen, maar door minder te verliezen dan de sociaal-democraten. Het CDA ging in Fryslân van 32,0 naar 28,1 procent, de PvdA van 33,5 naar 27,5. Het CDA heeft in de regio relatief veel stemmen verloren: landelijk leverden de christendemocraten 2 procent in, in Fryslân bijna 4 procent. De vanouds voorbeeldige Friese CDA-aanhang steekt daardoor nauwelijks nog boven het landelijk gemiddelde uit.

Vooral in zijn traditionele bolwerken heeft het Friese CDA flink wat stemmen verloren aan de ChristenUnie. Die partij zag haar aanhang in de provincie verdubbelen, en kreeg in Noordoost-Fryslân (vanouds een CDA-regio) zelfs gemiddeld een tiende van de stemmen. Ook voor de ChristenUnie geldt dat als ze haar populariteit enkele maanden weet vast te houden, een verstevigde positie in Provinciale Staten in het verschiet ligt.

Bron: Friesch Dagblad, 23 november 2006