‘Marijnissen heeft de boodschap ’t beste gebracht’

Friese Kamerleden voorzien loodzware formatie met sleutelrol voor ChristenUnie

Leeuwarden – De SP is de grote winnaar en die partij zal als eerste het formatieoverleg moeten aangaan met het CDA, de grootste partij. Dat vindt PvdA-Tweede-Kamerlid Jacques Tichelaar uit Oranjewoud. Voor de PvdA ziet hij voorlopig geen plek weggelegd aan de onderhandelingstafel. ,,Wij zullen niet zomaar als eerste naar voren treden voor overleg met het CDA. Wij hebben echt fors verloren, dan moet je ook op de blaren zitten.”

Tichelaar uitte gisteravond tijdens een verkiezingsdebat voor Omrop Fryslân kritiek op zijn fractievoorzitter Wouter Bos. ,,De conclusie is dat de boodschap van de SP helderder is overgekomen dan de houding en thematiek en de wijze waarop gecommuniceerd is met de kiezers bij ons. Of de SP een betere leider heeft? Dat blijkt. Marijnissen heeft beter gecommuniceerd dan Bos”, aldus de nummer dertien op de PvdA-lijst. Na afloop lichtte Tichelaar toe dat de SP beter heeft uitgelegd wat die partij wil met de AOW, de hypotheekrente-aftrek en het sociaal-economisch beleid. Wat Tichelaar betreft kan Bos niettemin gewoon verder als fractievoorzitter van de PvdA. ,,Geen probleem, er is nog heel veel werk aan de winkel.”

Joop Atsma, Tweede-Kamerlid van het CDA, beaamde dat de boodschap van Marijnissen ,,o zo helder is”. Wat de Surhuistervener verontrust is dat de SP in Noordoost-Fryslân vaak niet eens in de gemeenteraad zit en nu toch zo’n beetje als nummer één in die hoek uit de bus komt”, ,,Dat is heel opmerkelijk en persoonlijk vind ik dat een beetje griezelig, want de SP draaft op een aantal standpunten absoluut door.”

Farshad Bashir uit Leeuwarden, nummer 25 op de SP-lijst, bestrijdt dat de grote winst van de SP een gevolg is van het Marijnissen-effect. Volgens hem is het ook het effect van jarenlang dezelfde boodschap verkondigen en het contact zoeken met de kiezers in de wijken.

Volgens Atsma wordt de formatie een loodzware klus. De SP dwingt de PvdA een heel linkse koers te varen. Hetzelfde dilemma veroorzaakt Wilders bij de VVD op rechts.” Welke coalitie de voorkeur heeft van de nummer acht op de lijst van het CDA, laat Atsma niet los. Hij maakt wel duidelijk dat de standpunten van de SP op verschillende vlakken zover van het CDA afstaan, dat regeren met die partij bijna uitgesloten lijkt. ,,Programmatisch zou je op een coalitie tussen CDA, PvdA en VVD uit kunnen komen, maar in de praktijk zal dat niet gebeuren. De SP, Wilders en de ChristenUnie zijn de winnaars, daar kun je niet omheen.”

Sleutelrol

Tineke Huizinga, Tweede-Kamerlid voor de ChristenUnie, noemt de uitslag om twee redenen gunstig. ,,We hebben ons zeteltal verdubbeld. Dat is sowieso prachtig. Maar door de uitslag van de andere partijen nemen we nu ook een sleutelrol in. Het politieke landschap is nu zo dat we een reëele mogelijkheid hebben om onze plannen ook te gaan realiseren.”

Huizinga vindt wel dat de ChristenUnie als kleinere partij bescheidenheid past. ,,Wij wachten de uitnodiging netjes af”, herhaalt zij de woorden van André Rouvoet eerder op de avond. Over een eventuele ministerspost wil zij zich nog helemaal niet uitlaten. ,,Eerst zien hoe de formatie verloopt.”

Het verloop van de formatie bepaalt voor een aantal kandidaat-Kamerleden of zij via de achterdeur nog een zetel bemachtigen. Sander de Rouwe, nummer 46 op de lijst van het CDA, heeft goede hoop. ,,Het leek er aan het begin van de avond nog niet op. Toen stonden we op 38 zetels. Met 41 maak ik een goede kans om door te stromen na de kabinetsformatie.”

De jonge Bolswarder verwacht een gecompliceerde politieke situatie, de komende maanden. ,,Andere partijen moeten nu kleur bekennen. Is de SP bijvoorbeeld in staat om realistische politiek te voeren? Dat moet nu blijken.”

‘Groot verlies’

Halbe Zijlstra, een Utrechtse liberaal met Friese wortels, stond op plaats 19 bij de VVD en komt met de hakken over de sloot de Kamer binnen. ,,Dit is een groot verlies. Het is wel duidelijk dat de oppositie wacht.” De geboren Oosterwoldiger is somber over het perspectief dat de uitslag biedt voor de politiek. ,,Het lijkt erop dat het land onbestuurbaar is geworden.” Wat Zijlstra betreft kan de VVD zich dat zelf ook aantrekken. ,,We moeten ons nu goed achter de oren krabben.”

Bron: Friesch Dagblad, 23 november 2006